Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 32708
تاریخ انتشار : 6 شهریور 1392 10:24
تعداد بازدید : 1530

ایران و رسانه های اینترنتی

حسن سليماني طادي دانشجو دوره چهار ارتباطات دانشکده صدا و سیما قم در مقاله " ایران و رسانه های اینترنتی" به بررسی رویکرد ایران به رسانه های اینترنتی پرداخته است.

حسن سليماني طادي دانشجو دوره چهار ارتباطات دانشکده صدا و سیما قم در مقاله " ایران و رسانه های اینترنتی" به بررسی رویکرد ایران به رسانه های اینترنتی پرداخته است.

 (به فارسي: تار جهان‌گستر) مي باشد توسط آزمايشگاه اروپايي فيزيک ذرات Cern به خاطر نياز آنها به دسترسي مرتب‌تر و آسان‌تر به اطلـاعات موجود روي اينترنت ابداع گشت.
در اين روش اطلـاعات به صورت مستنداتي صفحه‌اي بر روي شبکه اينترنت قرار مي‌گيرند و بوسيله يک مرورگر وب قابل مشاهده هستند و همـ اکنون کارکردهاي بسياري دارند.

تاريخچه اينترنت در ايران
سال 1371: تعداد كمي از دانشگاه‌هاي ايران، از جمله دانشگاه صنعتي شريف و دانشگاه گيلـان، توسط مركز تحقيقات فيزيك نظري و از طريق پروتكل UUCP به اينترنت وصل مي‌شوند تا با دنياي خارج ايميل رد و بدل كنند.
سال 1372: در سال 1372 هجري شمسي ايران نيز به شبکه اينترنت پيوست. نخستين رايانه‌اي که در ايران به اينترنت متصل شد مرکز تحقيقات فيزيک نظري در ايران بود. در حال حاضر نيز اين مرکز يکي از مرکزهاي خدمات اينترنت در ايران است.مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات،‌ بعنوان تنها نهاد ثبت اسامي قلمرو [ir.] در ايران به رسميت شناخته ميشود. اين قلمرو مشخّصه تعيين شده براي هويّت ايران در فضاي اينترنت است.
سال 1373: مؤسسه ندا رايانه تأسيس ميشود. پس از راه‌اندازي اوّلين بولتن بورد (BBS)، در عرض يك سال نيز اوّلين وب سايت ايراني داخل ايران را راه‌اندازي ميكند. همچنين، اين مؤسسه روزنامه همشهري را به زبان فارسي در اينترنت منتشر ميكند، كه اين اوّلين روزنامه رسمي ايراني در وب محسوب ميشود. در همين سال بدنبال اتصال به اينترنت از طريق ماهواره كانادائي كد ويژن (Cadvision)، مؤسسه ندا رايانه فعاليت بازرگاني خود را بعنوان اوّلين شركت خدمات سرويس اينترنتي (ISP) آغاز مي‌كند.
سال 1374: مجلس ايران تأسيس شركت امور ارتباطات ديتا تحت نظر شركت مخابرات ايران را تصويب مي‌كند و مسؤليت توسعه خدمات ديتا در سطح كشور را بطور انحصاري در اختيار آن شركت قرار مي‌دهد.
سال 1377: پروژه يونيكد در ايران با قرارداد شوراي عالي انفورماتيک و همكاري بنياد دانش و هنر واقع در انگلستان و با نظارت و مديريت فنّي دانشگاه صنعتي شريف تحت عنوان (فارسي وب) آغاز مي‌شود. هدف پروژه اينست كه با گنجاندن كامل و جامع الفباي فارسي در استاندارد يونيكد، نشر فارسي در كامپيوتر، مخصوصاً اينترنت و وب، استاندارد شود و اصولـاً مشكل قلمـ (فونت)‌هاي غير استاندارد موجود در نرمـ افزارهاي ايراني حل شود.

خبرگزاری
راه اندازي خبرگزاري ها در ايران پيشينه اي 70 ساله دارد و از اين رو كشورمان را مي توان از جمله ملل پيشرو در جهان سوم در اين زمينه دانست كه تجربيات طولاني را پشت سر گذاشته است.
خبرگزاري پارس، نخستين آژانس خبري در ايران است كه در سال 1313 توسط وزارت امور خارجه و در جايگاه يك مركز خبري ملي و رسمي تاسيس شد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال 1360 نام خبرگزاري فارس به خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران " ايرنا " تغيير يافت. اين خبرگزاري منبع رسمي و مورد استناد مطبوعات داخلي و خبرگزاري هاي بين المللي به شمار مي رود.
واحد مركزي خبر از ديگر خبرگزاري هاي نسبتا قديمي ايران محسوب مي شود كه سابقه اي بيش از 30 سال را يدك مي كشد. اين سازمان خبري دي 1350با عنوان خبرگزاري راديو و تلويزيون ملي ايران كار خود را آغاز كرد و سپس در سال 1355با گروه تحقيق ادغام شد و تشكيلات واحد مركزي خبر به وجود آمد. واحد مركزي خبر بيشتر به تغذيه بخش هاي خبري راديو و تلويزيون پرداخته و اخبار آن در سطح رسانه هاي مكتوب با برد بسيار كمي رو به روست.
در آذر سال 1378 خبرگزاري دانشجويان ايران ايسنا پا به ميدان گذاشت و پس از مدتي به يكه تازي ايرنا پايان داد و توانست جايگاه مناسبي در عرصه خبري كشور براي خود دست و پا كند.
پس از راه اندازي ايسنا ، تب راه اندازي خبرگزاري در ايران بالا گرفت به طوري كه اكنون نزديك به 23 خبرگزاري در كشور ايجاد شده و يا در حال راه اندازي است.
فارس، مهر، ميراث، ايپنا، شانا، پانا، موج، قسط، سينا، ايكنا، شبستان و ... كه مهمترين ويژگي ها اين خبرگزاري ها و اشتراك آنها به جز دو خبرگزاري قديمي انتشار اخبار بر روي اينترنت است

خبرگزاری چیست؟
خبرگزاري ها ركن اساسي در فرايند خبر رساني و محور مباحث مربوط به مقوله تخصصي توليد خبر به شمار مي روند. در سال هاي اخير، گسترش موسسه ها و پایگاه های اینترنتی که خود را «خبرگزاری» معرفی می کنند، باز شناخت مفهوم، سازمان و طرز کار خبرگزاري ها را ضروري كرده است. به نظر مي رسد كه چنین شناختی می تواند در ایجاد نگرش حرفه ای به مقوله تولید خبر موثر واقع شود.
از نظر لغوي، واژه «خبرگزاري» يك اسم مركب است كه از دو بخش عربي و فارسي تشكيل شده و معناي آن «ابلاغ و رسانيدن خبر»، «اطلاع وگزارش دادن خبر» و       «عمل خبرگزار»  است.
دهخدا در فرهنگ لغت خود بين خبرگزاري و خبرگزار تفاوت قائل مي شود و خبرگزاري را «عمل مخبر» و خبرگزار را «مخبر» مي نامد و مي نويسد : «خبرگزاري، عمل فراهم آوردن خبر و در اختيار منابع پخش چون راديو، روزنامه يا اداره اي گذاردن است كه خبرها را به دست مي آورد و منتشر مي كند.»
به نوشته كتاب شناسنامه خبر خبرگزاري جهان، علت آن كه در اين تعريف، خبرگزاري ، منبع خبري «راديو» و «روزنامه» تلقي شده است، فراگير نشدن ديگر وسايل ارتباط جمعي به خصوص تلويزيون در زمان دهخدا بوده  است.
دكتر معين در فرهنگ خود در تعريف خبرگزاري مي نويسد: «خبرگزاري، اداره و موسسه اي است كه خبرها را كسب و منتشر مي كند.» 
در فرهنگ عميدنيز آمده است: «‌خبرگزاري اداره يا بنگاهي است كه خبرهاي دنيا را با وسايل مختلف جمع آوري مي كند و براي روزنامه ها و ساير موسسات مي فرستد.»
اين فرهنگ لغت، خبرگزار را كسي معرفي مي كند كه: «خبرهاي روز را براي روزنامه ها يا موسسه هاي خبري جمع آوري مي كند و مي فرستد.»
كتاب شناسنامه خبرگزاري جهان، تعريف معين را كلي و تا حدودي مبهم و فاقد مرزبندي روشن بين خبرگزاري و ديگر موسسات خبري و اطلاع رساني مي داند اما مي افزايد كه در فرهنگ عميد تا دودي اين مرز روشن شده  است.
«گيتا علي آبادي» نويسنده اين كتاب مي گويد : «كار خبرگزاري توليد خبر خام است تا مطبوعات و راديو و تلويزيون از آنها استفاده كنند. چيزي كه باعث رونق يك خبرگزاري مي شود، اين است كه اخبار را دست اول و بي واسطه تهيه كند و در اختيار رسانه ها قرار دهد. خبرگزاري ها تهيه كننده مطالب خبري، سوابق، جزئيات خبر يا حتي مقالات توام با تفسير و تحليل هستند و از اين رو بسياري از نشريات به خصوص روزنامه ها براي دريافت اطلاعات مي توانند  مشترك خبرگزاري ها شوند.»
محمد تقي روغني ها مدرس خبر نيز وظيفه خبرگزاري را كسب، پردازش و انتشار اخبار و اطلاعات مي داند.
فريدون صديقي روزنامه نگار و مدرس روزنامه نگاري هم مي گويد : «كار اصلي خبرگزاري ها اين است كه با نگاه فرا سيستمي به توليد خبر، گزارش، عكس و گفتگو بپردازند تا مطبوعات و راديو و تلويزيون از آنها استفاده كنند. خبرگزاري به کسب اطلاعات مي پردازد و تجزيه و تحليل و تفسير آنها را به عهده جرايد مي گذارد.»
دكتر يونس شكرخواه ، استاد ارتباطات نيز مي گويد : «خبرگزاري به مفهوم كلاسيك آن يك سازمان تخصصي محلي، ملي و بين المللي براي گرد آوري و توزيع خبر است كه ماموريت توليد و توزيع خبر براي روزنامه ه ، مجلات و سازمان هاي راديويي و تلويزيوني را بر عهده دارد. خبرگزاري ها منابع اوليه هستند و براي منابع ثانويه (روزنامه ها، مجلات و ...) خبر توليد مي كنند. آنها توليد كننده مواد خام خبري هستند و پردازشگر اخبار ديگران محسوب نمي شوند.» 
اين چهار كارشناس نسبت به لغت نامه هاي فارسي، تعاريف امروزي تر و روشن تري داده اند كه  تفكيك جايگاه خبرگزاري از ساير موسسات خبري، تاكيد بر توليد خبر و توزيع آن به عنوان وظيفه اصلي خبرگزاري و تلقي شدن همه وسايل ارتباط جمعي به عنوان مخاطبان خبرگزاري از مشخصه هاي آن است.
البته امروزه خبرگزاري ها از اينترنت نيز براي ارائه اخبار خود ارسال مي كنند كه اين امر، بازتعريف مخاطبان خبرگزاري ها را ضروري كرده است.
شكرخواه مي گويد: «در سال‌هايي كه اينترنت وجود نداشت خبرگزاري‌ها خبرها را به صورت رول خبري و در كاغذ به خبرنگاران و روزنامه‌ها ارسال مي‌كردند اما بعد از اينكه خبرگزاري‌ ها صاحب سايت شدند باند محدود آن ‌ها از روزنامه‌نگاران و روزنامه‌ها روي باند پهن تري قرار گرفت و خود خبرگزاري ‌ها صاحب خواننده شدند و حتي طراحي نيز براي آن‌ ها مهم شد، بنابر اين رفتار خبرگزاري‌ ها به رفتار رسانه ‌هاي جمعي نزديك‌تر شد.»
دكتر نمكدوست تهراني پژوهشگر، روزنامه‌نگار و سردبير خبرگزاري ميراث فرهنگي نيز مي گويد: «خبرگزاري‌ها قبلاً وقتي بر روي تلکس بودند، خبرها را تنها براي مشترکانشان مي‌فرستادند، اما الان خبرگزاري‌هاي ما خبر خود را هم براي " متخصص" و هم براي "مصرف‌کننده نهايي" توليد مي‌کنند. اين تحولي‌است که امروز اتفاق افتاده‌است.»
بيژن نفيسي روزنامه نگار و مدرس روزنامه نگاري نيز مي گويد: «در شرايط كنوني، مخاطب خبرگزاري ها را هم مردم عادي و هم رسانه ها تشكيل مي دهند. خبرگزاري ها روي سايت هاي خبري اخبار و مطالبي را ارسال مي كنند كه مردم عادي مي توانند از آن استفاده كنند اما يك سري مشترك مانند روزنامه ها هم هستند كه دقيقا روي سايت جداگانه اي اخبار خبرگزاري را دريافت مي كنند كه با شيوه استفاده از روي سايت هاي اينترنتي فرق دارد.»
وي همچنين با توجه به گسترش فن آوري هاي ارتباطي و تعدد موسساتي كه خود را خبرگزاري مي نامند بر لزوم ارائه تعريفي جديد از خبرگزاري تاكيد مي كند و مي گويد: «تعريف هايي كه در گذشته داشتيم با توجه به تعداد بسيار محدود خبرگزاري ها بود ولي در حال حاضر شرايط تكنيكي ، شرايط ويژه اي را فراهم كرده است و در تعريفي كه مي خواهيم دوباره از خبرگزاري داشته باشيم بايد هم نگاه نرم افزاري به مسئله داشته باشيم و هم نگاه سخت افزاري.»
نفيسي مي افزايد : «شايد وجود بخش سخت افزاري است كه اين انگيزه را در سازمان هاي مختلف ايجاد كرده كه مي شود يك خبرگزاري درست كرد اما اين گونه نيست زيرا در كنار امكانات سخت افزاري كه سرمايه گذاري زيادي هم مي خواهد بايد نيروي لازم را هم داشته باشيم زيرا اصل كار خبرگزاري بر پوشش خبري و تلاشي استوار است كه از نظر اطلاع رساني برايش ارزش قائليم و در نتيجه اين طور نيست كه به سادگي سازماني بتواند تشكيلات خبري راه بيندازد.»
وي مي گويد: «تشكيل يك خبرگزاري منوط به شرايطي از جمله تشكيلات سازماني ، تخصصي كردن كار و تربيت نيروي ماهر است.»
دكتر نعيم بديعي از مولفان كتاب روزنامه نگاري نوين نيز در تشريح ويژگي هاي يك خبرگزاري مي گويد : «خبرگزاري موفق، سازماني است كه به صحت و درستي خبر، جامعيت و كامل بودن خبر و گرد آوري عكس و تصاوير مناسب همت گمارد و از امكانات و پرسنل مجرب استفاده بهينه كند و اطلاعات خود را در اختيار رسانه ها قرار دهد.»
وي مي افزايد: «هر جايي كه خود را خبرگزاري مي نامد بايد از ويژگي هايي برخوردار باشد، نخست نيروي مجرب و امكانات در خور توجهي داشته باشد كه براي توليد خبر نياز است؛ خبرگزاري بايد خبر دست اول توليد كند که مستلزم برنامه ريزي دقيق و تربيت نيرو است.»
روغني ها هم معتقد است كه : «خبرگزاري بايد زير ساخت هايي داشته باشد و امكان كسب اطلاعات و اخبار از منابع مختلف برايش فراهم باشد.»
علاوه بر تعاريف و ويژگي هاي كه روزنامه نگاران و كارشناسان ارتباطات براي خبرگزاري ذكر مي كنند، ماده 2 آئين نامه تاسيس و نحوه فعاليت و نظارت بر خبرگزاري هاي غير دولتي مصوب 25/2/1384 خبرگزاري ها را مجاز مي داند در   زمينه هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي نسبت به جمع آوري، پردازش و انتشار خبر، تحليل، مصاحبه و گزارش در قالب نوشتار، صدا و تصوير در حوزه هاي داخلي و خارجي فعاليت كند.
بر اساس دايره المعارف بريتانيكا، «خبرگزاري، سازماني است كه گزارش هاي خبري را براي روزنامه ها، نشريات، ايستگاه هاي راديو تلويزيوني و كاربران دیگر تهيه مي كند اما نمي تواند اخبار را براي مشتركان خود چاپ و منتشر كند.»
در كتاب Journalism today نيز آمده است: «خبرگزاري، سازماني  است كه خبرها را از سراسر جهان تهيه و در قبال نگارش و انتشار آن حق الزحمه می گیرد.»
به نوشته كتاب وسايل جمعي؛ مقدمه اي بر ارتباطات نوين، «خبرگزاري، سازماني است كه مطالب خبري را جمع آوري، آن ها را در شكل مناسب تهيه مي كند و از طريق سيم يا ماهواره به روزنامه ها و ايستگاه هاي راديو - تلويزيوني سراسر كشورهايي كه براي اين خدمات، پول مي پردازند، مي فرستد.»
كتاب شناسنامه خبرگزاري هاي جهان كه اين تعاريف را نقل كرده است، تعريف اخير را «تا حدودي كامل ترين تعريف» از خبرگزاري مي داند.
طبق تعريف دانشنامه آزاد ويكي پديا :«خبرگزاري، سازماني متشكل از روزنامه نگاران است كه گزارش هاي خبري مورد نياز روزنامه ها، مجلات و راديو و تلويزيون را تامين مي كند و با واژه هاي چونwire services , news services شناخته مي شود.
همچنين بنا به تعريف سايت WordNet : «خبرگزاري، سازماني است كه گزارش هاي خبري را براي روزنامه جمع آوري و آن ها را به صورت الكترونيكي توزيع مي كند و با واژه هايي چون press agency , wire service , press association شناخته می شوند.                

انواع خبرگزاري
خبرگزاري ها را مي توان از نظر نوع مالكيت، عرضه خدمات خبري و حوزه فعاليت و پوشش خبري دسته بندي كرد. برخي، مهمترين عامل تمايز خبرگزاري ها را  ساختار مالكيت آنها مي دانند و درباره فعاليت ها و خدمات خبرگزاري ها نيز بر مبناي شكل مالكيت آنها قضاوت مي كنند كه بنابر این، خبرگزاري ها به سه گروه تقسيم مي شوند :
* خبرگزاري هاي خصوصي، با مالكيت يك فرد يا سازمان
* تعاوني با مالكيت گروهي از سازمان هاي رسانه اي
* خبرگزاري هاي دولتي
خبرگزاري ها از نظر عرضه خدمات خبري نیز به سه گروه تقسيم مي شوند :
* خبرگزاري هايي كه اخبار خود را به فروش مي رسانند. مانند : رويترز
* خبرگزاري هايي كه به صورت مشترك از روزنامه هايي تشكيل شده اند كه مقالات خبري خود را با يكديگر سهيم مي شوند. مانند: آسوشيتدپرس
* خبرگزاري هاي تجاري كه از سازمان هاي خاصي براي انعكاس اخبار آنها مبالغي دريافت مي كنند. مانند : خبرگزاري RP
خبرگزاري ها را از نظر حوزه فعاليت و پوشش خبري هم تقسيم بندي مي كنند:
* خبرگزاري هاي جهاني كه گرد آورنده و منتشر كننده خبرها در سراسر جهان هستند. مانند: فرانس پرس
* خبرگزاري هاي ملي كه كار توزيع خبرها را در داخل يك كشور و نيز انتشار خبرهاي داخلي براي خارج از كشور را به عهده دارند.
* خبرگزاري هايي كه از چند سازمان خبري چند مليتي تشكيل مي شوند و به مبادله اطلاعات و اخبار مي پردازند.

پیدایش خبرگزاري ها
" بارون رو چيلد "بانكدار مشهور انگليسي در سال 1815 از طريق اطلاعاتي كه يك سوار از منطقه جنگ واترلو به لندن آورد، بورس لندن را دستخوش تحول كرد. او ابتدا به سرعت، شروع به فروش كرد. شايد هر كس بر اين باور بود كه ولينگتون، ناپلئون را شكست داده است اما در اين ميان فقط روچيلد بود كه نتيجه را مي دانست. اضطرابي كه در بازار تجارت پديد آمد، باعث شد تا قيمت اوراق كاهش يابد، پس روچيلد شروع به خريد و جمع آوري سهام كرد، آن هم هر سهم يك پني.
پس از وقفه اي، اخبار رسمي پيروزي ولينگتون به لندن رسيد، اما ديگر براي سهام داران دير بود چرا كه آنها سهام خود را فروخته بودند و روچيلد دارايي خود را از به هزار برابر افزايش داده بود، فقط به دليل اين كه " اولين خبر را دريافت كرده بود. "
بدين ترتيب دريافت خبر آن هم در حداقل زمان ممكن ، اهميت يافت.
پيش از اختراع تلگراف ، اخبار به صورت دهان به دهان از طريق نامه و روزنامه ها به كندي انتقال مي يافت. اولين خطوط تلگرافي در اروپا در سال 1845 شروع به كار كرد و به سرعت گسترش يافت و به ماوراي بحار رسيد. ارسال پيام هاي الكتريكي از طريق تلگراف و مورس راه را براي مبادله سريع تر اطلاعات فراهم كرد. با استفاده از اين وسايل و رشد روزنامه ها بازار اخبار داغ تر شد و منجر به پديد آمدن خبرگزاري ها شد. تلگراف الكتريكي وسيله پيشرفت خبرگزاري ها را در اواسط قرن نوزدهم فراهم آورد و  سال ها بعد، شيوه ارسال خبر از تلگراف تغيير يافت و خبرگزاري ها از ابزارهاي جديد ارتباطي استفاده كردند.
سابقه تاسيس خبرگزاري ها در جهان به بيش از 150 سال پيش باز مي گردد.پنج خبرگزاري بزرگ جهان ( رويتر ، آسوشيتدپرس ، يونايتدپرس ، فرانس پرس و تاس ) كه بازار ارسال خبر را در دنيا زير سلطه دارند، ابتدا با خبرهاي مربوط به بورس و بازار سهام كار خود را آغاز كردند و سپس با فروش اخبار سياسي ، فرهنگي و نظامي دايره اطلاع رساني را توسعه دادند.
در سال 1835 " چالز آگوست هاواس " نخستين آژانس خبري جهان را در در فرانسه پايه گذاري كرد. هاواس ، انحصار دولتي ارسال اخبار از طريق تلگراف نوري را در فرانسه در اختيار داشت.
در سال 1849 " برنارد وولف " كارمند خبرگزاري هاواس و ناشر روزنامه برلين، خبرگزاري وولف را تاسيس كرد. وولف، نخستين خبرگزاري بود كه براي جمع آوري و ارسال اخبار از تلگراف الكتريكي استفاده كرد.
" رويتر " آژانس خبري ديگري بود كه از دل خبرگزاري هاواس و با تاسيس يك دفتر تجاري در سال 1849 متولد شد. " ژوليوس رويتر " از كاركنان پايه گذار هاواس در سال 1851 خبرگزاري خود را به صورت رسمي در لندن افتتاح كرد. تخصص اين خبرگزاري بر بورس مالي و مبادله اخبار بود.
در سال 1859 اين سه خبرگزاري، موافقتنامه اي ميان خود امضا كردند و با تاكيد بر مبادله اخبار در سراسر جهان نخستين كارتل خبري را ايجاد كردند. در آن سوي آب هاي اقيانوس اطلس ، آمريكايي ها نيز بيكار ننشسته و در واقع اختراع تلگراف مورس پايه گذار انقلابي در عرصه ارتباطات در منطقه آمريكاي شمالي شد.
نخستين تاثير اين انقلاب ، آغاز بكار شش روزنامه در شهر نيويورك بود. آنها براي پوشش خبري جنگ مكزيك و همچنين دريافت اخبار اروپا در ماه مه 1848 با هم شريك شدند كه ثمره آن تاسيس خبرگزاري آسوشيتدپرس بود كه به سرعت بدل به يكي از غول هاي خبري دنيا شد.
در دهه هاي بعد خبرگزاري ها ي بزرگ ديگري در جهان پا به صحنه گذاشتند كه از مهم ترين آنها مي توان به يونايتدپرس اينترنشنال و تاس اشاره كرد. پس از سال 1945 كه تب جنگ جهاني فروكش كرد و نظم نوين تازه اي از خاكستر جنگ سر بر آورد ، دولت - ملت هاي تازه استقلال يافته به تاسيس آژانس هاي خبري ملي خود اقدام كردند و تعداد آژانس هاي خبري به  100 خبرگزاري رسيد.
در ايران
راه اندازي خبرگزاري ها در ايران پيشينه اي 70 ساله دارد و از اين رو كشورمان را  مي توان از جمله ملل پيشرو در جهان سوم در اين زمينه دانست كه تجربيات طولاني را پشت سر گذاشته است.
خبرگزاري پارس، نخستين آژانس خبري در ايران است كه در سال 1313 توسط وزارت امور خارجه و در جايگاه يك مركز خبري ملي و رسمي تاسيس شد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال 1360 نام خبرگزاري فارس به خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران " ايرنا " تغيير يافت. اين خبرگزاري منبع رسمي و مورد استناد مطبوعات داخلي و خبرگزاري هاي بين المللي به شمار مي رود.
واحد مركزي خبر از ديگر خبرگزاري هاي نسبتا قديمي ايران محسوب مي شود كه سابقه اي بيش از 30 سال را يدك مي كشد. اين سازمان خبري دي 1350با عنوان خبرگزاري راديو و تلويزيون ملي ايران كار خود را آغاز كرد و سپس در سال 1355با گروه تحقيق ادغام شد و تشكيلات واحد مركزي خبر به وجود آمد. واحد مركزي خبر بيشتر به تغذيه بخش هاي خبري راديو و تلويزيون پرداخته و اخبار آن در سطح رسانه هاي مكتوب با برد بسيار كمي رو به روست.
در آذر سال 1378 خبرگزاري دانشجويان ايران ايسنا پا به ميدان گذاشت و پس از مدتي به يكه تازي ايرنا پايان داد و توانست جايگاه مناسبي در عرصه خبري كشور براي خود دست و پا كند.
پس از راه اندازي ايسنا ، تب راه اندازي خبرگزاري در ايران بالا گرفت به طوري كه اكنون نزديك به 23 خبرگزاري در كشور ايجاد شده و يا در حال راه اندازي است.
فارس،  مهر، ميراث، ايپنا، شانا، پانا، موج، قسط، سينا، ايكنا، شبستان و ... كه مهمترين ويژگي ها اين خبرگزاري ها و اشتراك آنها به جز دو خبرگزاري قديمي انتشار اخبار بر روي اينترنت است.

طرز کار خبرگزاری ها
بيشتر خبرها به ويژه خبرهاي خارجي كه مطبوعات و ساير رسانه هـاي خبري  استفاده مي  كنند از طريق خبرگزاري ها دريافت مي شود، زيرا اغلب اين رسانه ها دفتر نمايندگي يا خبرنگار متخصص در خارج از كشور ندارند و مشكلات مالي و فني نيز اين امكان را به آنها نمي دهد.
خبرگزاري بين المللي و خبرگزاري مهم ديگر در تمام ساعات شبانه روز مشغول فعاليت هستند و اخبار بي شماري را كه از خبرنگاران خود در سراسر جهان دريافت مي كنند براي روزنامه ها، راديو - تلويزيون ها و ساير موسسات خبري ارسال مي كنند و آنها  را در جريان رويدادها قرار مي دهند.
اين نوع اخبار در گذشته در اصطلاح مطبوعات "اخبار تلگرافي" ‌ناميده مي شدند و مطبوعات آنها را  بررسي و با توجه به علاقه مخاطبان با سبك خاص منتشر مي كردند، اما در سال هاي اخير با پيدايش اينترنت و استفاده روزافزون خبرگزاري ها از اين پديده، آنها هم به مشتركان خود از جمله مطبوعات خبر داده و هم از طريق سايت هاي اينترنتي به كاربران امكان مشاهده اخبار خود را مي دهند.
خبرگزاري ها اگر در گذشته اخبا ر خام را در اختيار مطبوعات مي گذاشتند تا پس از پردازش منتشر شود امروزه سعي مي كنند خبر را به شكل نهايي آن منتشر كنند زيرا با كمك اينترنت مي توانند با مخاطبان نهايي خود در ارتباط باشند.
با گسترش فن آوري هاي نوين ارتباطي، شيوه دريافت اخبار خبرگزاري ها و كار بر روي اين اخبار دگرگون شده است. در روزگاران قديم ، اخبار با سرعت 66 كلمه در دقيقه به وسيله دستگاه گيرنده ( ماشين تله تايپ كه در ايران به تلكس مشهور است ) تق تق كنان تايپ مي شدند، اما امروزه اين سرعت ده ها برابر شده است و تق تق نيز به گوش نمي رسد زيرا كامپيوتر خبرگزاري ها با كامپيوتر ساير رسانه هاي خبري صحبت مي كند.
خبرگزاري ها كه براي ديگر رسانه ها منبع اطلاعاتي بسيار اساسي هستند به روشني پي برده اند كه مطالب خود را از نظر اعلام و تشريح رويدادها بايد به شكلي جذاب و كاربردي منتشر كنند.
علاوه بر اين، خبرگزاري ها به شدت با يكديگر رقابت مي كنند. آنها با ثبت لحظه به لحظه وقايع، كاملا مراقبند كه در رابطه با چه تعداد از اخبار نخستين مخابره كننده بوده اند، در هر دقيقه چند دقيقه پيش بوده اند و چه تعداد روزنامه اخبار آنها را درج كرده است. از اين زاويه آنها واقعا در هر دقيقه با يك ضرب الاجل تازه رو به رو هستند. خبرگزاري ها به جد مي كوشند تا مشتركان خود را كاملا گوش به زنگ اخبار در دست مخابره و در انتظار اخبار مكمل نگه دارند.
خبرنگاران خبرگزاري ها به محض اطلاع از وقوع يك رويداد خيلي مهم، ابتدا در يك خبر سريع 3 تا 5 كلمه اي به نام Flash كه به فارسي مي توان آن را " فوري " با "برق آسا" ناميد به خبرگيران هشدار مي دهند و بعد جريان بسيار مختصر واقعه را مخابره مي كنند و سپس با كسب آگاهي هاي بيشتر اطلاعات تكميلي را ارسال مي دارند و بالاخره با وقوف به چگونگي كامل واقعه و اطمينان قاطع نسبت به آن جريان مشروح و مفصل را مخابره مي كنند.
همانگونه كه گفته شد، خبرگزاري ها براي جلب بيشتر مشتركان خود از واژه اعلام خبر Flash استفاده مي كنند. روزنامه نگاران وقتي كه با اين واژه بر روي تلكس مواجه مي شوند، حواسشان را كاملا جمع مي كنند زيرا كه اين واژه براي آنها يك مفهوم خاص دارد و آن اين كه : يك خبر مهم در راه است.
واژه فوري Urgent نيز همين كاركرد را دارد، منتها طولاني تر از Flash است و عناصر خبري و اطلاعات بيشتري نسبت به آن دارد. در گذشته، اخبار مهم در چند دقيقه يا حتي بلافاصله با يك ضميمه Add و احتمالا شامل يك يا دو پاراگراف دنبال مي شد. ضميمه نيز گاه با عنوان بولتن Bulletin  و بيشتر با عنوان فوري مشخص مي شد. همراه با ارسال توضيحات بيشتر ضمايم بيشتري نيز ارسال مي شد. در واقع خبرگزاري ها  ليد، اضافات و تغييرات را ارسال مي كردند. هر چند خبرگزاري ها به كمك دستور العمل هاي راهنما نحوه ادغام مطالب را به وضوح مشخص مي كردند اما اين امر موجب كندي ومكث در روند كار روزنامه ها مي شد. امروزه خبرگزاري ها عمل تدوين را به روش الكترونيكي انجام مي دهند و در پي هر تغيير متن جديد و كاملي را  ارسال مي كنند. خبرگزاري ها گيرندگان خبر را از تغييرات مطلع مي كنند. براي مثال اطلاع مي دهند كه اين متن نهايي حاوي 5 سطر جديد در پاراگراف اول است گاه آنها براي تصحيح فقط يك نام يا براي تغيير يك فاكت متن نهايي را مجددا به طور كامل براي شما مخابره مي كنند. البته خبرگزاري ها به علت نگراني از ارتكاب اشتباه توسط ويراستاري كه با ده ها ليد ضميمه اصلاحيه و تغيير دست و پنجه نرم مي كنند به روش جديد ارائه پياپي متون روي اوردند نگراني آنها نيز بي مورد نبود زيرا اشتباهات متعددي به وقوع مي پيوست.
خبرگزاري ها همچنين بولتن روزانه (Bulletin) را هم در بين خبرهاي خود مخابره   مي كنند. در اين بولتن خلاصه خبرهاي مهم داده مي شود كه بعضا براي رسانه ها با همان صورت قابل استفاده و درج است. بولتن نيز براي رسانه هاي همگاني جاذبه دارد چرا كه هم به وقت كم براي مطالعه نياز دارد و هم حاوي مطالب محورهاي كليدي رويدادهاست.
خبرگزاري هاي بزرگ همواره در لابه لاي مطالب روزانه خود يك باجه  ارائه مي كنند كه در واقع فهرستي از مهمترين اخباري است كه خبرگزاري در مدت زمان معيني مخابره كرده است يا قرار است كه در طول روز مخابره كند. چرا خبرگزاري ها اين باجه را داير مي كنند؟ عمده ترين دليل آن اين است كه مشتركين انها بدانند كه امروز كدام خبرها عمده هستند يا در مدت معيني در ساعت هاي گذشته كدام اخبار مهم ارائه شده اند. وقتي كه مشتركين كه در واقع حكم مخاطب را براي خبرگزاري ها دارند بايد بدانند كه با چه خبرهايي سر و كار دارند در گزينش اخبار و ارزيابي آنها با دقت و در عين حال سهولت بيشتري عمل كنند.
خبرگزاري ها از اوقات راكد بي بهره نيستند. كمتر حادثه مهم و قابل گزارشي در ساعات نيمه شب تا بامداد روي مي دهد. در اين ساعات آرام، خبرگزاريها متن هاي طولاني مربوط به گزارش هاي در دست اقدام خود را براي استفاده در بعد مخابره    مي كنند. ماهيت و زمان مجاز استفاده از اين متون به وضوح در ابتدا و انتهاي متن درج مي شود. اگر خبري را كه همه بايد براي پنج شنبه نگه دارند روزنامه نگاري روز چهارشنبه منتشر كنيد نمره منفي در پرونده او منظور مي شود. اين متون معمولا در ساعات كاري فشرده يعني از 6 بامداد تا ظهر و از 6 بعد از ظهر تا نيمه شب مخابره نمي شوند.
علاوه بر اين ها، در مورد برخي وقايع مهم و پر پيچ و خم ، خبرنگاران عناصر و عوامل مختلف و جزئيات خبري متعددي را كه بتدريج بدست آمده است جمع آوري مي كنند و پس از تصحيح و تنظيم دقيق همه را با هم تركيب مي كنند و به صورت مطلب خبري واحد ارسال مي دارند. بدين طريق جريان واقعه را كه در مراحل قبلي ضمن خبرهاي گوناگون گزارش داده مي شود حالت پراكندگي خود را از دست مي دهد و در يك گزارش تشريحي تجانس و هماهنگي پيدا مي كند.
بدين ترتيب روزنامه نگاري كه تلكس را براي انتخاب خبر مي بيند اگر فرصت خواندن همه مطالب را نداشته باشد مي تواند از باجه، بولتن، اعلام خبر و ... هر  آنچه را كه مي خواهد بگيرد.

نوشتن براي خبرگزاري ها
نوشتن خبر براي خبرگزاري ها ساده تر از خبرنويسي براي ساير رسانه هاست كه هر كدام بر اساس ويژگي هاي ارتباطي خود مخاطب را هدف گرفته اند زيرا خبرگزاري ها در اين حالت حلقه واسط بين رويدادها و رسانه هاي خبري هستند و در حقيقت گزارش هاي خود را براي متخصصاني مي فرستند كه بايد به گونه اي ديگر عمل كنند اما اگر قرار باشد خبرگزاري ها اينترنتي باشند، ديگر خبرنويسي براي آنها به همان سادگي قبل نخواهد بود و خبرگزاري ها بايد تابع نوع ديگري از روزنامه نگاري نيز باشند.
در اينجا نگاه ما همان نگاه سنتي به خبرگزاري هاست و معتقديم كه با وجود همه دگرگوني ها در شيوه ها و ابداعات، طرز كار و خبرنويسي در خبرگزاري ها ثابت مانده است.
دكتر يونس شكرخواه مي گويد : «در سال‌هايي كه اينترنت وجود نداشت خبرگزاري‌ها خبرها را به صورت رول خبري و در كاغذ به خبرنگاران و روزنامه‌ها ارسال مي‌كردند اما بعد از اينكه خبرگزاري‌ها صاحب سايت شدند باند محدود آن‌ها از روزنامه‌نگاران و روزنامه‌ها روي باند پهن تري قرار گرفت و خود خبرگزاري‌ها صاحب خواننده شدند و حتي طراحي نيز براي آن‌ها مهم شد، بنابراين رفتار خبرگزاري‌ها به رفتار رسانه‌هاي جمعي نزديك ‌تر شد و اين رسانه ‌ها در بعضي از اوقات نيز رسانه‌هاي نوشتاري را عقب گذاشته و آميزه‌اي از اخبار هارد، سافت و briefs را استفاده كردند و در اين حالت است كه موضوع سبك به يك موضوع كليدي تبديل شد...»

تأملی بر کتاب «روزنامه نگاری پس از اینترنت» اثر یانیک استین

۱) «اینترنت وسیله جدیدی برای انتقال اطلاعات نیست؛ پایان نوعی از روزنامه نگاری است که تاکنون وجود داشته است. مطبوعات نیز فصل جدیدی از تاریخ خود را آغاز نکرده است، بلکه تاریخ دیگری تحت نظام اینترنت آغاز شده است.»

این چیزی است که در اولین صفحات کتاب «مطبوعات بدون گوتنبرگ» می خوانیم که یکی از نویسندگان آن برونو پاتینو، روزنامه نگار مشهور فرانسوی و تئوریسین برجسته علوم سیاسی است که تا سال ۲۰۰۸ رئیس هفته نامه لوموند اینتراکتیو بود. او که تحت تأثیر اندیشه مک لوهان است، روزنامه نگاری امروزی را زیر سایه سنگین اینترنت و قدرت تکنولوژی اطلاعاتی توصیف می کند.
آیا براستی اینترنت ناقوس تزلزل روزنامه نگاری سنتی را به صدا درآورده است و پایان تاریخ مطبوعات مکتوب را اعلام می کند؟

۲) به تازگی انتشارات گزیده کار «جام جم» در راستای ارائه آثاری در حوزه روزنامه نگاری و ترجمه و نشر کتاب هایی در زمینه علوم ارتباطات، اثری منتشر کرده با عنوان «روزنامه نگاری پس از اینترنت» اثر یانیک استین که به قلم مینوخانی به فارسی برگردانده شده است.
این کتاب حاصل رساله دکتری مؤلف است که در سال ۲۰۰۶ در گرونوبل فرانسه دفاع شد و با نوع رویکردی انجام گرفته که امروزه معروف به «مکتب گرونوبل در علوم ارتباطات» است. استین با شیوه تحقیق مونوگرافیک فضایی برای مخاطب ایجاد می کند که هر کس بتواند جایگاه خود را در آن به دست آورد و از سوی دیگر نظریه های خود را با توجه به حوزه «علوم اجتماعی» مفهوم پردازی می کند.
تحقیق او در هفت فصل تنظیم و تدوین شده است که این فصول چنین عنوان گرفته اند؛
۱) کارگزاران «خارج از رسانه» اطلاعات آنلاین
۲) مطبوعات آنلاین: داستانی تازه
۳) مشاغل اطلاعات و روزنامه نگاری
۴) روزنامه نگاری تحت سلطه
۵) سطحی شدن روزنامه نگاری
۶) تحت سلطه بازاریابی
۷) فرهنگ جدیدی در شغل.

داده هایی که در این تحقیق ارائه می شود، براساس تحقیقات میدانی استوار است که در فاصله بیش از دوسال، بین سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ انجام شده است.
۵۰ مصاحبه ای که با روزنامه نگاران انجام شده است، محور اصلی این تحقیق را شکل می دهد. در بین جمعیت مورد هدف، روزنامه نگاران وب، سردبیران، وب مسترها و مسئولان انتشاراتی حضور دارند که در دل گروه گسترده ای قرار می گیرند که آنها را «فعالان اطلاعات آنلاین» می نامیم.

در واقع هدف این تحقیق، نگاهی به پدیده «روزنامه نگاری آنلاین» است تا شاخصه هایی برای جامعه شناسی و تاریخ روزنامه نگاری آنلاین ارائه دهد.

۳) با ظهور اینترنت، فرصتی برای دیجیتالی شدن صدا، تصویر و متن به وجود آمد. در زمانی که جامعه دیجیتالی می شد، اینترنت به عنوان «رسانه رسانه ها»، رسانه «شخصی» ، «تعاملی» و نهایتاً به عنوان «مولتی مدیا» مطرح شد. در واقع اینترنت به عنوان یک «تکنیک عام»، در همه فضاهای فعالیت انسانی (تولید، مصرف، تفریح، اطلاعات، ارتباطات و...) نفوذ کرد و به ظهور روش های اجتماعی جدید ارتباطات یاری رساند.

از اواخر دهه ۱۹۹۰، اینترنت وارد محیط کار روزنامه نگاران شد و طی چند سال به ابزاری غیرقابل چشم پوشی در این حرفه بدل شد. ولی آیا می توان گفت که اینترنت در روزنامه نگاری نیز انقلابی ایجاد کرده است؟

مؤلف در کتاب «روزنامه نگاری پس از اینترنت» بر این واقعیت تأکید می گذارد که فضای روزنامه نگاری به عنوان حرفه ای که همیشه در معرض «بحران های هویتی» است با ظهور اولین وب سایت های اطلاعاتی مورد تهدید واقع شد. آغاز به کار مطبوعات آنلاین با پرسش ها، بیم ها و واهمه هایی در خصوص روزنامه نگاران آنلاین همراه بود، آیا این روزنامه نگاران می خواهند روزنامه نگاران سنتی را از میدان خارج کنند؟ آیا با وجود فراوانی بیش از حد اطلاعات به اخلاق مطبوعاتی احترام می گذارند؟ آیا می توانند عنوان روزنامه نگاران حرفه ای را کسب کنند؟

امروزه اطلاعات کمی راجع به روزنامه نگاران اینترنتی وجود دارد و هویت روزنامه نگاران وب برخلاف همتایان رسانه ای شان که به «روزنامه نگاران سنتی» معروفند، در هاله ای از ابهام باقی مانده است. یکی از اهداف کتاب حاضر، روشن کردن این نقاط ابهام است؛ «روزنامه نگاری در اینترنت توسعه پیدا می کند، بدون اینکه کسانی که آن را انجام می دهند، دیده شوند.
موضوع روزنامه نگاری آنلاین، موضوعی در سایه است. روزنامه نگاری آنلاین که نه انجمنی دارد، نه نماینده ای و نه تکنیک واقعاً به رسمیت رسیده ای، نه قهرمانی دارند نه جایزه مطرحی، به عنوان یک تخصص حرفه ای، ضعیف تجلی کرده است. این روزنامه نگاران هنوز هم کم دیده می شوند و برای همتایان و مخاطبان شان ناشناخته اند.»
به همین دلیل، مؤلف در این اثر تحقیقی، سعی دارد کاربردها و بازنمایی های روزنامه نگاران وب را مورد تدقیق و مداقه قرار دهد و پاسخی به این مسئله بیابد که آیا با ظهور اینترنت ماهیت وجودی روزنامه نگاران حرفه ای تهدید و عرصه روزنامه نگاری سنتی تحدید شده است؟
۴) شکی نیست که اینترنت، روزنامه نگاری سنتی را در عرصه آزمون و خطا قرار داده است. ظهور این پدیده بر تمامی حوزه های فعالیت خبرنگاران اعم از روزنامه نگاران، فعالان در خبرگزاری ها و گزارشگران صدا و سیما، اثر مستقیم و غیرقابل گریزی داشته است که این تأثیرات و پیامدهای آن، نیازمند بررسی همه جانبه و علمی است. هر چند این مطالعات باید در هر کشوری متناسب با شرایط همان جامعه و باتوجه به میزان نفوذ اینترنت در آن کشور صورت گیرد اما یک دسته تأثیرات یکسان هم قابل مشاهده است که به ذات این رسانه دیجیتال بازمی گردد و از کارکرد مشابه آن در همه جوامع حکایت دارد.

کتاب «روزنامه نگاری پس از اینترنت» با چنین رویکردی نگاشته شده است و هر چند ناظر به رسانه های فرانسه است اما مطالعه و پژوهش در این حوزه های مشترک را شامل می شود.

روزنامه نگاری الکترونیک
روزنامه‌نگاری الکترونیک بخشی از فعالیت روزنامه‌نگاری و رسانه‌ای در جوامع و کشورهایی شده است که با تسامح و با درجاتی کمتر یا بیشتر جوامع اطلاعاتی یا جوامع شبکه‌ای خوانده شده‌اند. اگر این اصطلاح حاکی از یک تمایز اساسی و بنیادی نباشد حداقل تفاوت‌هایی را در مقایسه جوامع حال حاضر با جوامع یک نسل پیشتر یا بیشتر از آن نشان میدهد. گردش اطلاعات از مهمترین این تفاوت‌ها است که بخشی از آن خبررسانی است
با استفاده از اینترنت و دسترسی به سایت‌های خبری وابسته به رسانه‌های مرسوم یعنی روزنامه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی و سایت‌های مستقل از آنها می‌توان با سرعت و سهولت به حجم بسیار زیادی از اطلاعات و اخباری که ساعت به ساعت تازه می‌شود دسترسی پیدا کرد. هزاران روزنامه الکترونیک خبرهای ملی و بین‌المللی را به صورت دسترس عام در اختیار می‌گذارند و در مواردی سایت‌های گوناگون، از جمله روزنامه‏‏های مهمی همچون نیویورک تایمز، خبرهای کلی یا موضوعی را بنا به درخواست کنندگان با پست الکترونیک در اختیار آنها می‌گذارندنشریه‌های الکترونیک به روی شبکه جهانی اینترنت به شکل‌های مختلفی عرضه می‌شوند:
۱) نسخه فشرده روزنامه چاپی به صورت تصویری
۲) در این شکل متن روزنامه چاپی مرور شده و بر روی صفحه کامپیوتر قابل خواندن است ولی امکان جست‌وجو برای موضوعات خاص نیست
۳) روزنامه‌های الکترونیک خاص جست‌وجو شکل این روزنامه‌ها در صفحه کامپیوتر با شکل روزنامه چاپی تفاوت دارد ولی امکان جست‌وجوی موضوعی وجود دارد و مطالب آن ممکن است هر ساعت جدید شود. اکثر روزنامه‌های الکترونیک خارجی به این شکل است. در حال حاضر روزنامه همشهری به این شکل است.
۴) ترکیب شکل اول و دوم
برخی روزنامه‌ها نیم صفحه اول روزنامه چاپی را به صورت تصویری و بقیه را به صورت قابل جست‌وجو عرضه می‌کنند. روزنامه شرق تا شهریور ۱۳۸۵ به این صورت ارایه می‌شد. روزنامه کیهان در حال حاضر به این صورت در شبکه دیده می شود.
غیر از روزنامه‌های چاپی خارجی و ایرانی که به صورت جست‌وجو قابل مشاهده و مطالعه‌اند، موتورهای جست‌وجوی معروف مثل یاهو و ام. اس. ان نیز اخبار و مطالب روزنامه‌ها و خبرگزاری‌های بین‌المللی را ارایه می‌کنند. براساس آمار منتشر شده ۴۰۸ میلیون نفر ماهانه از شبکه جهانی اینترنت استفاده کرده‌اند که یاهو با بیش از ۱۲۰ میلیون نفر مراجعه کننده رتبه اول را داشته است (بدیعی ۱۳۸۴: ص ۱۶۴).
در ایران نیز سایت‌های خبرگزاری رسمی و دولتی و غیر دولتی و سایت‌های خبری و وب لاگ‌های شخصی متعدد (بیش از صد هزار) متعلق به اشخاص سیاسی، نویسنده و روزنامه‌نگار ساکن ایران و خارج بر روی صفحه اینترنت قابل مشاهده است.
● امتیازات و ویژگی‌های روزنامه‌های الکترونیک
سه امتیاز برجسته جستجو در اینترنت به طور کلی و جستجوی خبر و گزارش‌های خبری به طور خاص تعاملی ،فرامتنی ، و چند رسانه ای بودن است. اولی به دو معنا به کار رفته است: تعامل بین شخص و کامپیوتر و تعامل میان اشخاص. هر دو این معانی را می‌توان در مورد استفاده خبری و روزنامه‌های الکترونیک به کار گرفت. به عبارت دیگر، شخص می‌تواند با کامپیوتر و سایت‌های خبری آن برای کسب اطلاع به تعامل بپردازد و در عین حال درباره‌ همان خبری که خوانده است به صورت ای- میل یا اتاق گفتگو با شخص دیگری به گفتگو بپردازد.
دو محقق رسانه‌ای یعنی مک میلان و داونز بر اساس مصاحبه با کارشناسان تکنولوژی‌های جدید شش بعد گوناگون را برای مفهوم تعاملی از هم تمیز می‌دهند:
۱) متقاعد ساختن- آگاه ساختن
۲) کنترل زیاد برجریان ارتباط- کنترل کم بر جریان ارتباط
۳) فعالیت زیاد- فعالیت کم
۴) یک سویه بودن ارتباط- دو سویه بودن ارتباط
۵) زمان معین- زمان قابل انعطاف
۶) احساس مکان به میزان اندک- احساس مکان به میزان زیاد
مک میلان و داونز دربارة ویژگی نخست معتقدند تعامل بیشتر به معنای آگاه‌سازی به جای اقناع، داشتن کنترل بیشتر از سوی استفاده کننده، برقراری ارتباط به صورت دو سویه به جای ارتباط یک سویه، فعالیت بیشتر از طرف استفاده‌کننده، برقراری ارتباط در زمان‌های انعطاف‌پذیر و نه زمان ثابت و سرانجام ارتباطی همراه با احساس بالایی از وقوع در یک مکان می ‏باشد(تانکارد، ۲۰۰۱: ۳۷۰). برخی پژوهش‌ها نشان داده اند که وجود ویژگی تعاملی در یک سیستم رسانه‌ای می‌تواند به پذیرش و رضایت بیشتر، آموزش و تسلط بیشتر و افزایش احساس همکاری منجر شود(همان: ۳۷۱)
دومین ویژگی و امتیاز مهم شبکه به طور کلی و از جمله روزنامه الکترونیکی، استفاده از نقاط فرا اتصال در یک صفحه است که استفاده کننده می‌تواند با یک کلیک به نقطه دیگری در همان متن، در همان وب سایت و یا به وب سایت دیگری که در شبکه موجود است برود. نقاط فرا اتصال شکل ویژه‌ای از فرا متن هستند، همان واژه‌ای که تد نلسن در ۱۹۶۵ معرفی کرد و در قالب جدید نشان می‏دهد. نلسن فرا متن را نوشتن نا مسلسل تعریف کرده است.
وی می‏نویسد:
در فرا متن که با تسلسل مقید نشده است می‌توانیم اشکال جدیدی از نوشتن را خلق کنیم که این کار ساختار آنچه را که مشغول نوشتن درباره آن هستیم بهتر منعکس می‌کند و خوانندگان با انتخاب یک مسیر ممکن است سلیقه‌های خود را یا خط فکری فعلی را دنبال کنند، شیوه‌ای که تاکنون غیر ممکن محسوب می‌شده است (به نقل ازتانکارد، ۲۰۰۱: ۳۷۱). البته استفاده از این شیوه در ابتدای راه است و پیشرفت‌های دیگری نیز در راه است. بعضی گفته‌اند فرا اتصال می‌تواند تقلیدی از الگوی تداعی ذهنی در مغز انسان باشد. در عین حال با اینکه فرار از یک ساختار خشک و بسته و بدون انعطاف می‌تواند برای استفاده کننده مزیت باشد اما باید توجه داشت که گریز زدن از یک نقطه به نقطه دیگر نیز اگر مکرر اتفاق افتد می‌تواند به چیزی منجر شود که گمگشتگی در فضای مجازی تلقی شده است و گاه به آن مشکل گردشگری هم گفته‌اند.
بر این اساس بعضی کارشناسان توصیه کرده‌اند که خلق کنندگان فرا متن از قواعد خاص پیروی کنند و ساختار و حتی نقشه‌هایی تهیه کنند که از احساس گم گشتگی و سرگردانی در استفاده کنندگان جلوگیری شود و به تعبیر حافظ کوکب هدایتی ساخته شود.
همانطور که در مورد نکته مربوط به تعامل گفته شد کنترل از ابعادی است که میزان آن می‌تواند محل بحث و تحقیق باشد. پرسش این است که چه میزان کنترل از سوی استفاده کننده مطلوب است؟
ویژگی سوم در روزنامه‌های الکترونیک یا خبررسانی الکترونیک چند رسانه‌ای بودن است. در این شیوه، مخلوطی از متن، تصویر، صدا، ویدیو و انیمیشن ارایه می‌شود. اخیراً بعضی وب سایت‌ها صدا و تصویر زنده را نیز در اختیار کاربران می‌گذارند. سیستم چند رسانه‌ای در کنار فرا اتصال‌ها و فرا متن‌ها به خوبی موثر واقع می‌شود. استفاده‌کنندگان می‌توانند با کلیک کردن بر روی اتصال نمونه‌ای از صدا یا ویدئو را هم مورد مشاهده قرار دهند.
سه ویژگی ذکر شده در بالا، تحول شگرفی در خبر رسانی و خبرخوانی اینترنتی ایجاد کرده‌اند که تفاوت‌های زیادی با شیوه‌های مرسوم و رسانه‌های مرسوم دارد. این ویژگی‌ها سبب شده اند تا به بیان ساده کاربران، جای سردبیران را تا حدودی بگیرند و خود مطالب مورد نیازشان را انتخاب کنند یا حتی مطالبی به آنچه موجود است از جای دیگر اضافه کنند یا به راحتی به آرشیو و شماره‌های گذشته رجوع کنند و ساختار مطلب و متن را شخصی کنند و بایگانی شخصی تشکیل دهند و متن را به صورت چند رسانه‌ای مورد استفاده قرار دهند و حتی متن دلخواه را به دیگران ارسال و درباره آن گفتگو کنند (بدیعی، ۱۳۸۴: ۱۶۸).
پس از این مقدمه به چالشهای روزنامه نگاری الکترونیکی در ایران می پردازم:
در دهه اخیر، با توسعه فناوری اطلاعات در دنیا و تاثیر آن بر بخشهای مختلف جوامع، شاهد شیوه های جدیدی از ارتباطات انسانی هستیم. تجارت الکترونیک، دولت الکترونیک و با بانکداری الکترونیک از جمله ترکیبات جدید شبکه جهانی اینترنت هستند که خیلی زود جای خود را در جوامع پیدا کردند.
روزنامه نگاری الکترونی نیز از جمله مباحثی است که تقریباً همزمان با آغاز فعالیت جهانی شبکه اینترنت در سال۱۹۹۲ در جوامع گسترش یافت و جامعه ایرانی را نیز کم و بیش تحت تاثیر قرار داد. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان حوزه ارتباطات، با توسعه این شیوه از روزنامه نگاری، دیگر شاهد محدودیت انتشار اخبار و سانسور خبری نخواهیم بود و پخش همزمان صدا و تصویر و دسترسی آسان و سریع به اخبار که ارمغان این شیوه از روزنامه نگاری است سبب خواهد شد تا شاهد نوعی رسانه کشی در جوامع باشیم.
همزمان با توسعه وسایل ارتباط جمعی، ساز و کارهای کنترل نیز از پیشرفت قابل توجهی برخوردار می شود و در واقع دنیا به سمت سانسور شدید اما کاملاً غیرمحسوس گام برمی دارد و نیز بر این باور است که در آینده نزدیک نمی توان شاهد پیشرفت توسعه روزنامه نگاری الکترونی در جوامع و از جمله در ایران بود.
به نظر اکثر کارشناسان حوزه ارتباطات، عصر کنونی، عصر دانایی وتبادل اطلاعات است که متاثر از آن شاهد رواج شیوه های جدیدی از ارتباطات انسانی هستیم. بانکداری الکترونیک و تجارت الکترونیک در حوزه اقتصاد، دولت الکترونیک در عرصه سیاست و روزنامه نگاری الکترونی در حوزه ارتباطات از آن جمله اند. بد نیست در ابتدای بحث اشاره ای به پیشینه روزنامه نگاری الکترونی در ایران و جهان داشته باشید.
روزنامه نگاری دیجیتالی، بانکداری الکترونیکی، دانشگاه مجازی و نظایر آن، همگی دستاورد شبکه ای شدن جامعه جدید است. در واقع از زمانی که شبکه های اطلاع رسانی گسترش یافتند و اینترنت به عنوان یک امر همگانی در سراسر دنیا رایج شد، سایر امکانات به شکل ترکیبی در کنار آن به وجود آمد.
به عبارت دیگر در گذشته پیدایش کاغذ و کشف جوهر منجر به گسترش مطبوعات شد و بعدها سایر امکانات ارتباطی رواج یافت و در عصر کنونی هم پیدایش کامپیوتر، گسترش اینترنت از سال۱۹۸۰ و گسترش pcها (کامپیوترهای شخصی) روزنامه نگاری الکترونی را در جوامع توسعه داد. البته باید اذعان کرد در سال ۱۹۶۷ اینترنت با یک مقصود نظامی در جامعه آمریکا شکل گرفته بود. توسعه اینترنت در دنیا عملاً در یک دهه قبل اتفاق افتاد و جامعه ایرانی هم از حدود ۸سال پیش به این امکان دسترسی پیدا کرد. با گذشت زمان و کاهش هزینه های خدمات دهی این نوع از شبکه ای شدن، تمایل به توسعه مهارتهایی که از اینترنت ناشی می شود در حال افزایش است. یکی از این مهارتها انتشار روزنامه های الکترونی یا دیجیتالی است.
روزنامه های چاپی با آنکه یک دوره نسبتاً طولانی در جوامع حاکم بودند اما به دلیل محدودیت های زمانی، عدم امکان دسترسی تمامی علاقه مندان به روزنامه ها، نبود شرایط لازم برای توزیع بهینه روزنامه ومباحثی از این دست، آنها به سمتی هدایت شدند تا علاوه بر انتشار شماره معمولی، نسخه الکترونی خود را نیز دارا باشند و تعداد انگشت شماری نیز فقط منحصر به انتشار نسخه الکترونی شدند. البته چون هنوز حق کپی رایت و امکان مالکیت و ذخیره سیستم های جدید در کشور ثبت نشده و بانکداری شبکه ای و دیجیتالی هم فعال نیست تا هزینه این شیوه از روزنامه نگاری تضمین شود لذا تنها برخی از نشریات این رویکرد را اتخاذ کرده اند؛ و چاپ دیجیتالی هم به عنوان یک امکان در کنار شبکه و تکنولوژی های جدید توسعه پیدا کرده است. در حال حاضر این شکل از روزنامه نگاری در کنار روزنامه نگاری سنتی به حیات خود ادامه می دهد با این رویکرد که اخبار و اطلاعات به موقع و سریع در دسترس علاقه مندان قرار گیرد و آسیب های ناشی از توزیع نامناسب هم برطرف گردد. ضمن آنکه شرایطی فراهم شود تا شخص بدون اضطراب و نگرانی برای از دست دادن نسخه جدید روزنامه، در هر ساعت از شبانه روز به روزنامه مورد علاقه خود دسترسی داشته باشد و حتی به آرشیو قبلی هم مراجعه کند و مطالب مورد نیازش را جست وجو نماید.
محدودیت سخت افزاری و نرم افزاری موجود، مانع بسیار بزرگی بر سر راه توسعه شبکه الکترونیک و از جمله روزنامه نگاری سایبر است.
باید دانست که لازمه دیجیتالی شدن، دسترسی به امکانات است. در دنیا این اتفاق افتاده چون زیرساخت های لازم را فراهم کرده اند. از سوی دیگر در اکثر کشورها و از جمله ایران، زمانی روزنامه نگاری توسعه پیدا کرد که سوادآموزی گسترش یافت. چون امکانات و بسترهای لازم برای سوادآموزی فراهم شد و تا زمانی که این امکان نبود، گسترش روزنامه نگاری هم عملی نشد. در جوامع غربی هم تا زمانی که این تکنولوژی ها همگانی نشد و به صورت ارزانقیمت در دسترس عموم قرار نگرفت، روزنامه نگاری دیجیتالی هم بسط پیدا نکرد. در کشور ما متاسفانه چون هنوز این امکانات به صورت ارزانقیمت در اختیار خانواده ها قرار ندارد و آنها امکان بهره مندی از یک دستگاه رایانه و خط تلفن مستقل برای اتصال به شبکه را ندارند، لذا بی توجهی به این شیوه از روزنامه نگاری، طبیعی به نظر می رسد.
در کشورهای اروپایی، همزمان با توزیع دستگاههای رایانه، خطوط تلفن هم به شکل انبوه در اختیار مردم قرار گرفت به طوری که اکنون آنها با استفاده از سیستمهای جدید به شکل بی سیم امکان اتصال به شبکه بدون کد ورود و خرید اشتراک اینترنت را دارند. سرویس دهی اینترنت در این کشورها به شکلی است که با قرار گرفتن شخص در حوزه امواج، دستگاه رایانه خود به خود به جست وجو می پردازد و پس از ردیابی امواج قوی وارد شبکه می شود. در این کشورها بویژه حوزه اسکاندیناوی، رایانه ها خود به خود و از طریق ماهواره به شبکه اتصال دارند و نیازی به خط تلفن و اعمال کنترلهای نظارتی نیست. در صورتی که ما در ایران نه تنها هنوز موفق به توزیع امکانات و تجهیزات فنی پیشرفته برای اقشار جامعه نشده ایم بلکه حتی نتوانسته ایم به شیوه سنتی، خط تلفن در اختیار خانواده ها قرار دهیم.
در حال حاضر نیز سیستم جدید به شکل بی سیم فقط در ۲نقطه از تهران تدارک دیده شده تا خدمات اینترنتی بی سیم را تقویت کند ولی هنوز امکان استفاده عموم از سیستم بی سیم فراهم نشده و به نظر می رسد باید مدت زمان طولانی در انتظار ماند تا ارتباط مستقیم با شبکه از طریق ماهواره در کشور فراهم گردد. چون زیرساختهای لازم فراهم نشده است و بر فرض تحقق آن، تا زمانی که نتوانیم امکانات شبکه را به شکل گسترده و ارزانقیمت در اختیار عموم قرار دهیم، نمی توانیم شاهد بسط و توسعه شبکه دیجیتال و ترکیبات آن باشیم. لذا با توجه به وجود این محدودیتها شکل سنتی انتشار را با نفوذ زیاد شاهد هستیم. مثلاً در کنار توسعه کتاب دیجیتال در جوامع که با استفاده از آن می توان چندین هزار جلد کتاب را در قطع کتاب معمولی در رایانه نگهداری کرد، کتابهای چاپی نیز به وفور مشاهده می شوند. یا در خصوص نظام آموزش که دچار تحولات بسیاری در دنیا شده در ایران شکل سنتی آن بیشتر مورد توجه است. مصداق این موضوع را در تدریس آمار شاهد هستیم که علی رغم وجود کامپیوترهای پیشرفته جهت حل مسائل، همچنان به طراحی جداول و ماتریسی ها و فرمولهای پیچیده ریاضی و آماری به شیوه دستی اکتفا می شود چون هنوز اساتید ما نتوانسته اند از این امکانات استفاده کنند و دانشجویان رانیز تشویق به این کار نمی کنند.
در حال حاضر، هیچ گونه رقابتی بین دو شیوه روزنامه نگاری سنتی و دیجیتالی مشاهده نمی شود.
در وضعیت فعلی جامعه، بحث رقابت بی معناست چون امکانات و بسترهای لازم فراهم نیست و اگر هم کسی دارای امکانات مورد نیاز باشد به صورت انفرادی و در چارچوب کاری خود به فعالیت می پردازد. ما زمانی می توانیم حالت رقابتی را متصور شویم که تعدادی بر تداوم روزنامه نگاری به شیوه الکترونی اصرار داشته باشند و عده ای نیز به دنبال گسترش حوزه انتشار روزنامه های چاپی باشند. از سوی دیگر سیستم بازگرداندن سرمایه این کار نیز هنوز پیش بینی نشده است و تا زمان اتخاذ تصمیم مشخص در این خصوص نمی توان به توسعه آن اندیشید. یکی از راههای احیای هزینه این شیوه، تدارک سیستمهایی در شبکه است که کاربر دارای ID مشخص باشد و برای هر بار ورود او به شبکه حداقل به اندازه قیمت شماره معمولی روزنامه، هزینه دریافت شود که تمامی این موارد متضمن گسترش بانکداری الکترونیک و تجارت الکترونیک است.
چگونه می توان مردم را به استفاده از روزنامه نگاری دیجیتال تشویق کرد. در حالی که سرخوردگی ناشی از تعطیلی روزنامه ها باقی است
▪ اولاً همانگونه که نظام روزنامه نگاری فعلی ما همانند بسیاری دیگر از نظامها وارداتی و تحمیلی است و در بستر عادی خود رشد نکرده ، این شیوه از روزنامه نگاری هم وارداتی است و اگر همین روند ادامه پیدا کند قطعاً در بستر اصلی خود رشد نمی کند.
▪ ثانیاً ما در یک زمان خاص و بدون آمادگی کامل سایر بخشهای جامعه با تکنولوژی وارداتی غرب رو به رو شده ایم و از آن استفاده می کنیم لذا اگر بخواهیم مسیر درست رشد فراهم شود باید زمینه شکل گیری سایر زیرساختهای لازم را در کنار یکدیگر و به موازات هم فراهم کنیم وتوسعه ببخشیم.
یعنی تنها دلیل عدم توجه به روزنامه نگاری الکترونی، آماده نبودن بسترهاست
به نظر هم آماده نبودن بسترها و هم فراهم نشدن زیرساختهای فرهنگی و آموزشی برای توسعه این نوع روزنامه نگاری است. گرچه در حال حاضر، برخی روزنامه ها علاوه بر انتشار نسخه چاپی، نسخه دیجیتالی را نیز دارا هستند اما اکثر آنها با هدف کسب درآمد و تامین هزینه های لازم برای توسعه نسخه الکترونی اقدام به این کار می کنند.
اخیراً در اخبار اعلام شد که ایران رتبه پنجم وبلاگ نویسی را در دنیا کسب کرده آیا علاقه جوانان به این موضوع و ارزان بودن آن، عاملی برای توسعه روزنامه نگاری الکترونیکی می تواند باشد.
وبلاگ را نمی توان شکلی از روزنامه نگاری الکترونی به حساب آورد، هیچ تحقیقی هم در دنیا تاکنون به این نتیجه نرسیده است چون وبلاگ بیشتر خاطره نویسی و یادداشت نویسی است. بنابراین اول ما باید به این نتیجه برسیم که آیا وبلاگ می تواند جایگزین روزنامه نگاری معاصر شود یا خیر و سپس به عوامل گسترش یا عدم گسترش آن بپردازیم. البته وبلاگ به صورت جزئی مشخصه های روزنامه نگاری همچون دسترسی به اخبار ونقش هدایت کننده بودن را داراست ولی شاخصه اصلی روزنامه نگاری یعنی عدم سازماندهی توسط یک مدیریت مشخص را ندارد. به هر حال می توان تصور کرد همانگونه که رادیو و تلویزیون، خیلی سریع در جوامع نفوذ کردند، روزنامه نگاری الکترونی هم جایگزین شیوه فعلی خواهد شد. اما نه در آینده ای نزدیک، بلکه این اتفاق در گذر زمان و به تدریج تحقق پیدا می کند. چون توزیع دسترسی به امکانات لازم این شیوه در جامعه ما هدفمند و هدایت شده نیست و عمومیت هم نیافته است.
آیا اصلاً امکان بهره برداری صحیح از اینترنت در جامعه ما آموخته شده است
باید باور داشت که ورود به هر عرصه ای بدون آگاهی و آموزش کافی، باعث ایجاد صدمات و لطماتی می شود.
در مورد روزنامه نگاری الکترونی هم باید چگونگی بهره برداری از سیستم را به کاربران آموزش داد. در اینجا باید به این بحث پرداخت که میزان تخریب چقدر است؟ متاسفانه همان گونه که ذکر شد استفاده از نظام دیجیتالی در نظام آموزش ما عمومیت ندارد. واقعاً ما چقدر شیوه استفاده از کامپیوتر را به دانش آموزان آموخته ایم؟ در حال حاضر آنچه اتفاق می افتد این است که حرکت به سمت این آموزشها داوطلبانه است. بنابراین ما با نوعی بیسوادی جدید مواجه هستیم. منظور از بیسوادی جدید، ناتوانی در خواندن و نوشتن نیست بلکه به معنای عدم توانایی در استفاده از تجهیزات نوین است و به تبع آن شاهد به انزوا رفتن افراد در جامعه هستیم. یعنی یک عده به دلیل کمبود امکانات نتوانسته اند از این مزیت جدید بهره مند شوند و حتی حاضر هم نیستند به سمت آن بروند لذا ما شاهد بیسوادی دوران مدرن هستیم.

روزنامه‌نگاری الکترونیک بخشی از فعالیت روزنامه‌نگاری و رسانه‌ای در جوامع و کشورهایی شده است که با تسامح و با درجاتی کمتر یا بیشتر جوامع اطلاعاتی یا جوامع شبکه‌ای خوانده شده‌اند. اگر این اصطلاح حاکی از یک تمایز اساسی و بنیادی نباشد حداقل تفاوت‌هایی را در مقایسه جوامع حال حاضر با جوامع یک نسل پیشتر یا بیشتر از آن نشان میدهد. گردش اطلاعات از مهمترین این تفاوت‌ها است که بخشی از آن خبررسانی است
با استفاده از اینترنت و دسترسی به سایت‌های خبری وابسته به رسانه‌های مرسوم یعنی روزنامه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی و سایت‌های مستقل از آنها می‌توان با سرعت و سهولت به حجم بسیار زیادی از اطلاعات و اخباری که ساعت به ساعت تازه می‌شود دسترسی پیدا کرد. هزاران روزنامه الکترونیک خبرهای ملی و بین‌المللی را به صورت دسترس عام در اختیار می‌گذارند و در مواردی سایت‌های گوناگون، از جمله روزنامه‏‏های مهمی همچون نیویورک تایمز، خبرهای کلی یا موضوعی را بنا به درخواست کنندگان با پست الکترونیک در اختیار آنها می‌گذارندنشریه‌های الکترونیک به روی شبکه جهانی اینترنت به شکل‌های مختلفی عرضه می‌شوند:
۱) نسخه فشرده روزنامه چاپی به صورت تصویری
۲) در این شکل متن روزنامه چاپی مرور شده و بر روی صفحه کامپیوتر قابل خواندن است ولی امکان جست‌وجو برای موضوعات خاص نیست
۳) روزنامه‌های الکترونیک خاص جست‌وجو شکل این روزنامه‌ها در صفحه کامپیوتر با شکل روزنامه چاپی تفاوت دارد ولی امکان جست‌وجوی موضوعی وجود دارد و مطالب آن ممکن است هر ساعت جدید شود. اکثر روزنامه‌های الکترونیک خارجی به این شکل است. در حال حاضر روزنامه همشهری به این شکل است.
۴) ترکیب شکل اول و دوم
برخی روزنامه‌ها نیم صفحه اول روزنامه چاپی را به صورت تصویری و بقیه را به صورت قابل جست‌وجو عرضه می‌کنند. روزنامه شرق تا شهریور ۱۳۸۵ به این صورت ارایه می‌شد. روزنامه کیهان در حال حاضر به این صورت در شبکه دیده می شود.
غیر از روزنامه‌های چاپی خارجی و ایرانی که به صورت جست‌وجو قابل مشاهده و مطالعه‌اند، موتورهای جست‌وجوی معروف مثل یاهو و ام. اس. ان نیز اخبار و مطالب روزنامه‌ها و خبرگزاری‌های بین‌المللی را ارایه می‌کنند. براساس آمار منتشر شده ۴۰۸ میلیون نفر ماهانه از شبکه جهانی اینترنت استفاده کرده‌اند که یاهو با بیش از ۱۲۰ میلیون نفر مراجعه کننده رتبه اول را داشته است (بدیعی ۱۳۸۴: ص ۱۶۴).
در ایران نیز سایت‌های خبرگزاری رسمی و دولتی و غیر دولتی و سایت‌های خبری و وب لاگ‌های شخصی متعدد (بیش از صد هزار) متعلق به اشخاص سیاسی، نویسنده و روزنامه‌نگار ساکن ایران و خارج بر روی صفحه اینترنت قابل مشاهده است.
● امتیازات و ویژگی‌های روزنامه‌های الکترونیک
سه امتیاز برجسته جستجو در اینترنت به طور کلی و جستجوی خبر و گزارش‌های خبری به طور خاص تعاملی ،فرامتنی ، و چند رسانه ای بودن است. اولی به دو معنا به کار رفته است: تعامل بین شخص و کامپیوتر و تعامل میان اشخاص. هر دو این معانی را می‌توان در مورد استفاده خبری و روزنامه‌های الکترونیک به کار گرفت. به عبارت دیگر، شخص می‌تواند با کامپیوتر و سایت‌های خبری آن برای کسب اطلاع به تعامل بپردازد و در عین حال درباره‌ همان خبری که خوانده است به صورت ای- میل یا اتاق گفتگو با شخص دیگری به گفتگو بپردازد.
دو محقق رسانه‌ای یعنی مک میلان و داونز بر اساس مصاحبه با کارشناسان تکنولوژی‌های جدید شش بعد گوناگون را برای مفهوم تعاملی از هم تمیز می‌دهند:
۱) متقاعد ساختن- آگاه ساختن
۲) کنترل زیاد برجریان ارتباط- کنترل کم بر جریان ارتباط
۳) فعالیت زیاد- فعالیت کم
۴) یک سویه بودن ارتباط- دو سویه بودن ارتباط
۵) زمان معین- زمان قابل انعطاف
۶) احساس مکان به میزان اندک- احساس مکان به میزان زیاد
مک میلان و داونز دربارة ویژگی نخست معتقدند تعامل بیشتر به معنای آگاه‌سازی به جای اقناع، داشتن کنترل بیشتر از سوی استفاده کننده، برقراری ارتباط به صورت دو سویه به جای ارتباط یک سویه، فعالیت بیشتر از طرف استفاده‌کننده، برقراری ارتباط در زمان‌های انعطاف‌پذیر و نه زمان ثابت و سرانجام ارتباطی همراه با احساس بالایی از وقوع در یک مکان می ‏باشد(تانکارد، ۲۰۰۱: ۳۷۰). برخی پژوهش‌ها نشان داده اند که وجود ویژگی تعاملی در یک سیستم رسانه‌ای می‌تواند به پذیرش و رضایت بیشتر، آموزش و تسلط بیشتر و افزایش احساس همکاری منجر شود(همان: ۳۷۱)
دومین ویژگی و امتیاز مهم شبکه به طور کلی و از جمله روزنامه الکترونیکی، استفاده از نقاط فرا اتصال در یک صفحه است که استفاده کننده می‌تواند با یک کلیک به نقطه دیگری در همان متن، در همان وب سایت و یا به وب سایت دیگری که در شبکه موجود است برود. نقاط فرا اتصال شکل ویژه‌ای از فرا متن هستند، همان واژه‌ای که تد نلسن در ۱۹۶۵ معرفی کرد و در قالب جدید نشان می‏دهد. نلسن فرا متن را نوشتن نا مسلسل تعریف کرده است.
وی می‏نویسد:
در فرا متن که با تسلسل مقید نشده است می‌توانیم اشکال جدیدی از نوشتن را خلق کنیم که این کار ساختار آنچه را که مشغول نوشتن درباره آن هستیم بهتر منعکس می‌کند و خوانندگان با انتخاب یک مسیر ممکن است سلیقه‌های خود را یا خط فکری فعلی را دنبال کنند، شیوه‌ای که تاکنون غیر ممکن محسوب می‌شده است (به نقل ازتانکارد، ۲۰۰۱: ۳۷۱). البته استفاده از این شیوه در ابتدای راه است و پیشرفت‌های دیگری نیز در راه است. بعضی گفته‌اند فرا اتصال می‌تواند تقلیدی از الگوی تداعی ذهنی در مغز انسان باشد. در عین حال با اینکه فرار از یک ساختار خشک و بسته و بدون انعطاف می‌تواند برای استفاده کننده مزیت باشد اما باید توجه داشت که گریز زدن از یک نقطه به نقطه دیگر نیز اگر مکرر اتفاق افتد می‌تواند به چیزی منجر شود که گمگشتگی در فضای مجازی تلقی شده است و گاه به آن مشکل گردشگری هم گفته‌اند.
بر این اساس بعضی کارشناسان توصیه کرده‌اند که خلق کنندگان فرا متن از قواعد خاص پیروی کنند و ساختار و حتی نقشه‌هایی تهیه کنند که از احساس گم گشتگی و سرگردانی در استفاده کنندگان جلوگیری شود و به تعبیر حافظ کوکب هدایتی ساخته شود.
همانطور که در مورد نکته مربوط به تعامل گفته شد کنترل از ابعادی است که میزان آن می‌تواند محل بحث و تحقیق باشد. پرسش این است که چه میزان کنترل از سوی استفاده کننده مطلوب است؟
ویژگی سوم در روزنامه‌های الکترونیک یا خبررسانی الکترونیک چند رسانه‌ای بودن است. در این شیوه، مخلوطی از متن، تصویر، صدا، ویدیو و انیمیشن ارایه می‌شود. اخیراً بعضی وب سایت‌ها صدا و تصویر زنده را نیز در اختیار کاربران می‌گذارند. سیستم چند رسانه‌ای در کنار فرا اتصال‌ها و فرا متن‌ها به خوبی موثر واقع می‌شود. استفاده‌کنندگان می‌توانند با کلیک کردن بر روی اتصال نمونه‌ای از صدا یا ویدئو را هم مورد مشاهده قرار دهند.
سه ویژگی ذکر شده در بالا، تحول شگرفی در خبر رسانی و خبرخوانی اینترنتی ایجاد کرده‌اند که تفاوت‌های زیادی با شیوه‌های مرسوم و رسانه‌های مرسوم دارد. این ویژگی‌ها سبب شده اند تا به بیان ساده کاربران، جای سردبیران را تا حدودی بگیرند و خود مطالب مورد نیازشان را انتخاب کنند یا حتی مطالبی به آنچه موجود است از جای دیگر اضافه کنند یا به راحتی به آرشیو و شماره‌های گذشته رجوع کنند و ساختار مطلب و متن را شخصی کنند و بایگانی شخصی تشکیل دهند و متن را به صورت چند رسانه‌ای مورد استفاده قرار دهند و حتی متن دلخواه را به دیگران ارسال و درباره آن گفتگو کنند (بدیعی، ۱۳۸۴: ۱۶۸).
پس از این مقدمه به چالشهای روزنامه نگاری الکترونیکی در ایران می پردازم:
در دهه اخیر، با توسعه فناوری اطلاعات در دنیا و تاثیر آن بر بخشهای مختلف جوامع، شاهد شیوه های جدیدی از ارتباطات انسانی هستیم. تجارت الکترونیک، دولت الکترونیک و با بانکداری الکترونیک از جمله ترکیبات جدید شبکه جهانی اینترنت هستند که خیلی زود جای خود را در جوامع پیدا کردند.
روزنامه نگاری الکترونی نیز از جمله مباحثی است که تقریباً همزمان با آغاز فعالیت جهانی شبکه اینترنت در سال۱۹۹۲ در جوامع گسترش یافت و جامعه ایرانی را نیز کم و بیش تحت تاثیر قرار داد. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان حوزه ارتباطات، با توسعه این شیوه از روزنامه نگاری، دیگر شاهد محدودیت انتشار اخبار و سانسور خبری نخواهیم بود و پخش همزمان صدا و تصویر و دسترسی آسان و سریع به اخبار که ارمغان این شیوه از روزنامه نگاری است سبب خواهد شد تا شاهد نوعی رسانه کشی در جوامع باشیم.
همزمان با توسعه وسایل ارتباط جمعی، ساز و کارهای کنترل نیز از پیشرفت قابل توجهی برخوردار می شود و در واقع دنیا به سمت سانسور شدید اما کاملاً غیرمحسوس گام برمی دارد و نیز بر این باور است که در آینده نزدیک نمی توان شاهد پیشرفت توسعه روزنامه نگاری الکترونی در جوامع و از جمله در ایران بود.
به نظر اکثر کارشناسان حوزه ارتباطات، عصر کنونی، عصر دانایی وتبادل اطلاعات است که متاثر از آن شاهد رواج شیوه های جدیدی از ارتباطات انسانی هستیم. بانکداری الکترونیک و تجارت الکترونیک در حوزه اقتصاد، دولت الکترونیک در عرصه سیاست و روزنامه نگاری الکترونی در حوزه ارتباطات از آن جمله اند. بد نیست در ابتدای بحث اشاره ای به پیشینه روزنامه نگاری الکترونی در ایران و جهان داشته باشید.
روزنامه نگاری دیجیتالی، بانکداری الکترونیکی، دانشگاه مجازی و نظایر آن، همگی دستاورد شبکه ای شدن جامعه جدید است. در واقع از زمانی که شبکه های اطلاع رسانی گسترش یافتند و اینترنت به عنوان یک امر همگانی در سراسر دنیا رایج شد، سایر امکانات به شکل ترکیبی در کنار آن به وجود آمد.
به عبارت دیگر در گذشته پیدایش کاغذ و کشف جوهر منجر به گسترش مطبوعات شد و بعدها سایر امکانات ارتباطی رواج یافت و در عصر کنونی هم پیدایش کامپیوتر، گسترش اینترنت از سال۱۹۸۰ و گسترش pcها (کامپیوترهای شخصی) روزنامه نگاری الکترونی را در جوامع توسعه داد. البته باید اذعان کرد در سال ۱۹۶۷ اینترنت با یک مقصود نظامی در جامعه آمریکا شکل گرفته بود. توسعه اینترنت در دنیا عملاً در یک دهه قبل اتفاق افتاد و جامعه ایرانی هم از حدود ۸سال پیش به این امکان دسترسی پیدا کرد. با گذشت زمان و کاهش هزینه های خدمات دهی این نوع از شبکه ای شدن، تمایل به توسعه مهارتهایی که از اینترنت ناشی می شود در حال افزایش است. یکی از این مهارتها انتشار روزنامه های الکترونی یا دیجیتالی است.
روزنامه های چاپی با آنکه یک دوره نسبتاً طولانی در جوامع حاکم بودند اما به دلیل محدودیت های زمانی، عدم امکان دسترسی تمامی علاقه مندان به روزنامه ها، نبود شرایط لازم برای توزیع بهینه روزنامه ومباحثی از این دست، آنها به سمتی هدایت شدند تا علاوه بر انتشار شماره معمولی، نسخه الکترونی خود را نیز دارا باشند و تعداد انگشت شماری نیز فقط منحصر به انتشار نسخه الکترونی شدند. البته چون هنوز حق کپی رایت و امکان مالکیت و ذخیره سیستم های جدید در کشور ثبت نشده و بانکداری شبکه ای و دیجیتالی هم فعال نیست تا هزینه این شیوه از روزنامه نگاری تضمین شود لذا تنها برخی از نشریات این رویکرد را اتخاذ کرده اند؛ و چاپ دیجیتالی هم به عنوان یک امکان در کنار شبکه و تکنولوژی های جدید توسعه پیدا کرده است. در حال حاضر این شکل از روزنامه نگاری در کنار روزنامه نگاری سنتی به حیات خود ادامه می دهد با این رویکرد که اخبار و اطلاعات به موقع و سریع در دسترس علاقه مندان قرار گیرد و آسیب های ناشی از توزیع نامناسب هم برطرف گردد. ضمن آنکه شرایطی فراهم شود تا شخص بدون اضطراب و نگرانی برای از دست دادن نسخه جدید روزنامه، در هر ساعت از شبانه روز به روزنامه مورد علاقه خود دسترسی داشته باشد و حتی به آرشیو قبلی هم مراجعه کند و مطالب مورد نیازش را جست وجو نماید.
محدودیت سخت افزاری و نرم افزاری موجود، مانع بسیار بزرگی بر سر راه توسعه شبکه الکترونیک و از جمله روزنامه نگاری سایبر است.
باید دانست که لازمه دیجیتالی شدن، دسترسی به امکانات است. در دنیا این اتفاق افتاده چون زیرساخت های لازم را فراهم کرده اند. از سوی دیگر در اکثر کشورها و از جمله ایران، زمانی روزنامه نگاری توسعه پیدا کرد که سوادآموزی گسترش یافت. چون امکانات و بسترهای لازم برای سوادآموزی فراهم شد و تا زمانی که این امکان نبود، گسترش روزنامه نگاری هم عملی نشد. در جوامع غربی هم تا زمانی که این تکنولوژی ها همگانی نشد و به صورت ارزانقیمت در دسترس عموم قرار نگرفت، روزنامه نگاری دیجیتالی هم بسط پیدا نکرد. در کشور ما متاسفانه چون هنوز این امکانات به صورت ارزانقیمت در اختیار خانواده ها قرار ندارد و آنها امکان بهره مندی از یک دستگاه رایانه و خط تلفن مستقل برای اتصال به شبکه را ندارند، لذا بی توجهی به این شیوه از روزنامه نگاری، طبیعی به نظر می رسد.
در کشورهای اروپایی، همزمان با توزیع دستگاههای رایانه، خطوط تلفن هم به شکل انبوه در اختیار مردم قرار گرفت به طوری که اکنون آنها با استفاده از سیستمهای جدید به شکل بی سیم امکان اتصال به شبکه بدون کد ورود و خرید اشتراک اینترنت را دارند. سرویس دهی اینترنت در این کشورها به شکلی است که با قرار گرفتن شخص در حوزه امواج، دستگاه رایانه خود به خود به جست وجو می پردازد و پس از ردیابی امواج قوی وارد شبکه می شود. در این کشورها بویژه حوزه اسکاندیناوی، رایانه ها خود به خود و از طریق ماهواره به شبکه اتصال دارند و نیازی به خط تلفن و اعمال کنترلهای نظارتی نیست. در صورتی که ما در ایران نه تنها هنوز موفق به توزیع امکانات و تجهیزات فنی پیشرفته برای اقشار جامعه نشده ایم بلکه حتی نتوانسته ایم به شیوه سنتی، خط تلفن در اختیار خانواده ها قرار دهیم.
در حال حاضر نیز سیستم جدید به شکل بی سیم فقط در ۲نقطه از تهران تدارک دیده شده تا خدمات اینترنتی بی سیم را تقویت کند ولی هنوز امکان استفاده عموم از سیستم بی سیم فراهم نشده و به نظر می رسد باید مدت زمان طولانی در انتظار ماند تا ارتباط مستقیم با شبکه از طریق ماهواره در کشور فراهم گردد. چون زیرساختهای لازم فراهم نشده است و بر فرض تحقق آن، تا زمانی که نتوانیم امکانات شبکه را به شکل گسترده و ارزانقیمت در اختیار عموم قرار دهیم، نمی توانیم شاهد بسط و توسعه شبکه دیجیتال و ترکیبات آن باشیم. لذا با توجه به وجود این محدودیتها شکل سنتی انتشار را با نفوذ زیاد شاهد هستیم. مثلاً در کنار توسعه کتاب دیجیتال در جوامع که با استفاده از آن می توان چندین هزار جلد کتاب را در قطع کتاب معمولی در رایانه نگهداری کرد، کتابهای چاپی نیز به وفور مشاهده می شوند. یا در خصوص نظام آموزش که دچار تحولات بسیاری در دنیا شده در ایران شکل سنتی آن بیشتر مورد توجه است. مصداق این موضوع را در تدریس آمار شاهد هستیم که علی رغم وجود کامپیوترهای پیشرفته جهت حل مسائل، همچنان به طراحی جداول و ماتریسی ها و فرمولهای پیچیده ریاضی و آماری به شیوه دستی اکتفا می شود چون هنوز اساتید ما نتوانسته اند از این امکانات استفاده کنند و دانشجویان رانیز تشویق به این کار نمی کنند.
در حال حاضر، هیچ گونه رقابتی بین دو شیوه روزنامه نگاری سنتی و دیجیتالی مشاهده نمی شود.
در وضعیت فعلی جامعه، بحث رقابت بی معناست چون امکانات و بسترهای لازم فراهم نیست و اگر هم کسی دارای امکانات مورد نیاز باشد به صورت انفرادی و در چارچوب کاری خود به فعالیت می پردازد. ما زمانی می توانیم حالت رقابتی را متصور شویم که تعدادی بر تداوم روزنامه نگاری به شیوه الکترونی اصرار داشته باشند و عده ای نیز به دنبال گسترش حوزه انتشار روزنامه های چاپی باشند. از سوی دیگر سیستم بازگرداندن سرمایه این کار نیز هنوز پیش بینی نشده است و تا زمان اتخاذ تصمیم مشخص در این خصوص نمی توان به توسعه آن اندیشید. یکی از راههای احیای هزینه این شیوه، تدارک سیستمهایی در شبکه است که کاربر دارای ID مشخص باشد و برای هر بار ورود او به شبکه حداقل به اندازه قیمت شماره معمولی روزنامه، هزینه دریافت شود که تمامی این موارد متضمن گسترش بانکداری الکترونیک و تجارت الکترونیک است.
چگونه می توان مردم را به استفاده از روزنامه نگاری دیجیتال تشویق کرد. در حالی که سرخوردگی ناشی از تعطیلی روزنامه ها باقی است
▪ اولاً همانگونه که نظام روزنامه نگاری فعلی ما همانند بسیاری دیگر از نظامها وارداتی و تحمیلی است و در بستر عادی خود رشد نکرده ، این شیوه از روزنامه نگاری هم وارداتی است و اگر همین روند ادامه پیدا کند قطعاً در بستر اصلی خود رشد نمی کند.
▪ ثانیاً ما در یک زمان خاص و بدون آمادگی کامل سایر بخشهای جامعه با تکنولوژی وارداتی غرب رو به رو شده ایم و از آن استفاده می کنیم لذا اگر بخواهیم مسیر درست رشد فراهم شود باید زمینه شکل گیری سایر زیرساختهای لازم را در کنار یکدیگر و به موازات هم فراهم کنیم وتوسعه ببخشیم.
یعنی تنها دلیل عدم توجه به روزنامه نگاری الکترونی، آماده نبودن بسترهاست
به نظر هم آماده نبودن بسترها و هم فراهم نشدن زیرساختهای فرهنگی و آموزشی برای توسعه این نوع روزنامه نگاری است. گرچه در حال حاضر، برخی روزنامه ها علاوه بر انتشار نسخه چاپی، نسخه دیجیتالی را نیز دارا هستند اما اکثر آنها با هدف کسب درآمد و تامین هزینه های لازم برای توسعه نسخه الکترونی اقدام به این کار می کنند.
اخیراً در اخبار اعلام شد که ایران رتبه پنجم وبلاگ نویسی را در دنیا کسب کرده آیا علاقه جوانان به این موضوع و ارزان بودن آن، عاملی برای توسعه روزنامه نگاری الکترونیکی می تواند باشد.
وبلاگ را نمی توان شکلی از روزنامه نگاری الکترونی به حساب آورد، هیچ تحقیقی هم در دنیا تاکنون به این نتیجه نرسیده است چون وبلاگ بیشتر خاطره نویسی و یادداشت نویسی است. بنابراین اول ما باید به این نتیجه برسیم که آیا وبلاگ می تواند جایگزین روزنامه نگاری معاصر شود یا خیر و سپس به عوامل گسترش یا عدم گسترش آن بپردازیم. البته وبلاگ به صورت جزئی مشخصه های روزنامه نگاری همچون دسترسی به اخبار ونقش هدایت کننده بودن را داراست ولی شاخصه اصلی روزنامه نگاری یعنی عدم سازماندهی توسط یک مدیریت مشخص را ندارد. به هر حال می توان تصور کرد همانگونه که رادیو و تلویزیون، خیلی سریع در جوامع نفوذ کردند، روزنامه نگاری الکترونی هم جایگزین شیوه فعلی خواهد شد. اما نه در آینده ای نزدیک، بلکه این اتفاق در گذر زمان و به تدریج تحقق پیدا می کند. چون توزیع دسترسی به امکانات لازم این شیوه در جامعه ما هدفمند و هدایت شده نیست و عمومیت هم نیافته است.
آیا اصلاً امکان بهره برداری صحیح از اینترنت در جامعه ما آموخته شده است
باید باور داشت که ورود به هر عرصه ای بدون آگاهی و آموزش کافی، باعث ایجاد صدمات و لطماتی می شود.
در مورد روزنامه نگاری الکترونی هم باید چگونگی بهره برداری از سیستم را به کاربران آموزش داد. در اینجا باید به این بحث پرداخت که میزان تخریب چقدر است؟ متاسفانه همان گونه که ذکر شد استفاده از نظام دیجیتالی در نظام آموزش ما عمومیت ندارد. واقعاً ما چقدر شیوه استفاده از کامپیوتر را به دانش آموزان آموخته ایم؟ در حال حاضر آنچه اتفاق می افتد این است که حرکت به سمت این آموزشها داوطلبانه است. بنابراین ما با نوعی بیسوادی جدید مواجه هستیم. منظور از بیسوادی جدید، ناتوانی در خواندن و نوشتن نیست بلکه به معنای عدم توانایی در استفاده از تجهیزات نوین است و به تبع آن شاهد به انزوا رفتن افراد در جامعه هستیم. یعنی یک عده به دلیل کمبود امکانات نتوانسته اند از این مزیت جدید بهره مند شوند و حتی حاضر هم نیستند به سمت آن بروند لذا ما شاهد بیسوادی دوران مدرن هستیم.
روزی روزگاری روزنامه نگاری در ایران قواعد خاص خودش را داشت. عقب ماندن کشور از غافله فناوری های نوین ارتباطی و اطلاعاتی، این امکان را به اصحاب مطبوعات داده بود تا ساعت ها مخاطبان خود را برای دریافت اخبار در انتظار نگه دارند. شاید امروز جوانان ما باور نکنند که در دهه های گذشته برای خریدن دو روزنامه سراسری ، صف های طویل هم تشکیل می شد.

آنوقت ها، تنها خبرگزاری کشور "ایرنا" بود. تلکس خبرگزاری جمهوری اسلامی قلب تحریریه مطبوعات کشور محسوب می گشت، که اگر روزی قطع می شد، نفس روزنامه ها به شماره می افتاد.

• عصر خبرگزاری های کوچک
با حضور و گسترش اینترنت در کشور، عصر خبرگزاریهای کوچک آغاز شد. سازمانها و نهادهای مختلف برای اطلاع رسانی و اقناع مخاطبان ، اقدام به تاسیس سایت های خبری کردند. گسترش سایت های خبری موجب شد تا حوزه خبر تخصصی تر شود. حالا دیگر مخاطبان با مراجعه به سایت های تخصصی در حوزه های ورزش ، زنان ، اقتصاد و ... اخبار مورد علاقه خود را دنبال می کنند.
وقتی رادیو اختراع شد همه منتظر مرگ روزنامه ها بودند اما این اتفاق نیافتاد، همانگونه که تلویزیون هم نتوانست از شمار مخاطبان سینما بکاهد. رسانه ها از هر جنس در طول یکدیگر محسوب می شوند. وسایل ارتباط جمعی برای حفظ مخاطبان و شمارگان خود فضاهای جدیدی برای فعالیتهایشان تعریف می کنند . این گونه است که فناوریهای نوین مرگ هیچ رسانه را رقم نمی زند بلکه این رسانه ها هستند که با پوست اندازی و سیاستگذاریهای جدید ، چتر پوششی خود بر سپهر مخاطبان را حفظ کرده و توسعه می دهند.

• روزنامه نگاری در عصر سایبر
اما این داستان در ایران خودمان قدری متفاوت است. مطبوعاتی که از بیت المال ارتزاق می کنند، تصمیم ندارند همپا با تحولات در کارکردشان تجدید نظر کنند. تصور این موضع که یک رویداد بعد از 24 ساعت از وقوع - یعنی وقتی که همه سایت های خبری، خبر مورد اشاره را منتشر کرده اند - در روزنامه ای درج شود کمی سخت است ، اما این اتفاق همین حالا در کشورمان می افتد.
اگرچه مطبوعات خصوصی از این مرحله گذر کرده اند ، اما روزنامه های دولتی همچنان بر سیاق گذشته پای می فشارند . برای آنان شمارگان و مخاطبان مهم نیست ، اصل پول های بادآورده ای که به حسابشان واریز می شود و این برایشان بس است.
واقعیت این است که روزنامه های دولتی با "چاپ چهاررنگ" و افزودن "ضمائم" سعی دارند کاستی های خود را در عصر سایبر جبران کنند اما این راه، بی گمان به مرگشان ختم خواهد شد.
باید این نکته را باور داشت که مطبوعات در عصر سایبر، دیگر "خبری" نیستند، آنان باید یگ گام به جلو بردارند و با تحلیل اخبار 24 ساعت قبل ، ضمن احترام به مخاطبان ، در انجام رسالت اجتماعی خود بکوشند.

ارایه دلایل وقوع یک رویداد و راهکارهای کارشناسی برای جلوگیری از تکرار آن از اهم وظایف مطبوعات در عصر سایبر است. درج خبری که 24 ساعت قبل در دهها سایت منتشر شده است نمی تواند در شان یک روزنامه باشد. روزنامه هایی که اصرار بر این کارکرد دارند ، باید بدانند که از غافله رسانه های تاثیرگذار عقب افتاده اند. باید بپذیرند درکی از رسالت اجتماعی خود ندارند و در قبال هدردادن بیت المال ، مسئول هستند.

ثبت شده توسط : احمد مهدیه

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

تمامي حقوق اين سايت متعلق به دانشکده صدا و سيما قم است.